Metandienon: oestrogene en progestagene activiteit

Metandienon (Methandrostenolone) is een van de oudste orale anabole steroïden, en tegelijkertijd een van de steroïden die het meest geassocieerd worden met gynaecomastie en een "waterig" uiterlijk. De redactie ontdekte waar de oestrogene activiteit van dit molecuul vandaan komt, of het progestagene eigenschappen heeft en waarom deze effecten geen cosmetisch kleinigheidje zijn, maar een signaal van een diepe interventie in het hormonale systeem.

Chemie: waarom metandienon aromatiseert

De chemische structuur van metandienone is 17α-methyl-17β-hydroxyandrosta-1,4-dien-3-one. Met andere woorden, het is een testosteronmolecuul met twee veranderingen: een extra dubbele binding tussen het eerste en tweede koolstofatoom in de A-ring en een methylgroep op positie 17α. Door de tweede wijziging kan het medicijn de eerste passage door de lever overleven, en de eerste verandert de affiniteit voor receptoren en enzymen enigszins.

Het enzym aromatase (CYP19A1) zet androgenen om in oestrogenen door de A-ring te 'aromatiseren', dat wil zeggen door er benzeen van te maken. Hiervoor moet het molecuul op vrijwel dezelfde manier worden gerangschikt als testosteron of androsteendion: met een ketogroep op positie 3 en geen blokkerende substituenten op sleutelposities. Metandienon voldoet aan deze voorwaarden en blijft dus een aromatasesubstraat.

Er wordt algemeen aangenomen dat de dubbele C1-C2-binding de aromatisering "reduceert". Farmacologische beoordelingen merken op dat de 1,4-dieenstructuur (zoals in boldenon) de reactiesnelheid kan veranderen in vergelijking met testosteron. In de praktijk zijn de oestrogene effecten van metandienon echter zeer uitgesproken, en de reden hiervoor is niet de hoeveelheid geproduceerd oestrogeen, maar de eigenschappen ervan.

Vergelijking met andere orale steroïden laat zien hoe belangrijk de structuur van de A-ring is. Oxandrolon, stanozolol of oxymetholon hebben een andere interactie met aromatase of helemaal niet, dus hun "oestrogene" problemen zijn van een andere aard of afwezig.

17α-methylestradiol — een speciale metaboliet

Wanneer aromatase inwerkt op metandienon, wordt er geen normaal estradiol gevormd, maar 17α-methylestradiol. De methylgroep op positie 17α, die het oorspronkelijke molecuul beschermt tegen vernietiging in de lever, beschermt ook dit oestrogeen. Daarom circuleert het langer in het bloed en wordt het langzamer geïnactiveerd dan endogeen estradiol.

Estradiol wordt normaal gesproken snel geoxideerd door het enzym 17β-hydroxysteroid dehydrogenase tot het zwakkere oestron. Voor 17α-gealkyleerd oestrogeen is dit pad moeilijk - naar analogie met ethinylestradiol in anticonceptiva, waarbij de 17α-substitutie het hormoon actief maakt bij inname en veel krachtiger dan het natuurlijke.

Kickman benadrukt in een fundamenteel overzicht van de farmacologie van anabole steroïden dat 17α-methylestradiol een krachtig oestrogeen is, en dat daarom zelfs een relatief kleine hoeveelheid gearomatiseerde metandienon merkbare klinische effecten kan veroorzaken. Dit verklaart waarom gynaecomastie op de achtergrond van dit medicijn vaker voorkomt dan je zou verwachten.

Nog een nuance: standaard immunoassays voor estradiol zijn ontworpen voor het endogene hormoon. De gemethyleerde metaboliet kan slecht worden herkend door de antilichamen van het testsysteem, dus "normaal" estradiol in de analyse garandeert niet de afwezigheid van oestrogene werking. Dit is belangrijk voor de interpretatie van laboratoriumresultaten.

Progestogene activiteit: wat is bekend

In tegenstelling tot nandrolon en trenbolon, waarvoor de affiniteit voor progesteronreceptoren goed beschreven is, wordt metandienon in de literatuur doorgaans gekarakteriseerd als een stof met een zwakke of verwaarloosbare progestagene activiteit. Er zijn vrijwel geen directe klinische onderzoeken die dit effect bij mensen kwantitatief zouden evalueren.

Het progestagene effect van androgenen is belangrijk omdat progesteron en oestrogenen synergetisch op het borstklierweefsel inwerken en ook de onderdrukking van de hypofyse verhogen. Voor 19-nor-steroïden (nandrolonderivaten) levert dit mechanisme een belangrijke bijdrage aan gynaecomastie en libido-onderdrukking. Voor metandienone wordt de hoofdrol gespeeld door de oestrogene route.

Er bestaan ​​afzonderlijke in vitro gegevens over de binding van 17α-gealkyleerde steroïden aan verschillende receptoren, maar deze kunnen niet rechtstreeks worden overgedragen naar de klinische situatie. Affiniteit in de reageerbuis betekent nog geen significant effect in het lichaam, waar de concentratie, het metabolisme en de weefselexpressie van de receptoren bepalend zijn.

Daarom beschouwt de redactie de volgende formulering als correct: de belangrijkste "vrouwelijke" hormonale activiteit van metandienone houdt verband met aromatisering, en de progestagene component is hoogstwaarschijnlijk secundair. Beweringen op forums over het "sterke progestageenprofiel" van dit medicijn hebben geen betrouwbare wetenschappelijke basis.

Klinische manifestaties van oestrogene effecten

De bekendste manifestatie is gynaecomastie, d.w.z. de groei van klierborstweefsel bij mannen. Het treedt op wanneer de verhouding van oestrogenen en androgenen in het weefsel verschuift ten gunste van oestrogenen. In eerste instantie verschijnen pijn en gevoeligheid van de tepels, en later - verdichting onder de tepelhof. Klierweefsel dat zich al heeft gevormd, verdwijnt vaak niet vanzelf en kan operatief worden verwijderd.

Het tweede typische effect is het vasthouden van natrium en vocht. Oestrogenen en androgenen beïnvloeden de reabsorptie van natrium door de nieren, waardoor het volume extracellulaire vloeistof toeneemt. Een persoon wordt snel zwaarder, maar een aanzienlijk deel van dit gewicht is water en geen spierweefsel. Daarom is het "terugdraaien" na het stoppen van de inname zo merkbaar.

Het vasthouden van vocht brengt een stijging van de bloeddruk met zich mee. Voor een jongere met een normale bloeddruk is dit misschien niet merkbaar, maar in het geval van een aanleg voor hypertensie of de aanwezigheid van nierproblemen wordt het risico klinisch significant.

• Gynaecomastie: gevoeligheid, zwelling, verdichting van borstweefsel.
• Oedeem en “zachtheid”: vasthouden van water in het onderhuidse weefsel.
• Verhoogde bloeddruk: als gevolg van een toename van het volume circulerende vloeistof.
• Verhoogde onderdrukking van de hypofyse: Oestrogenen zijn een krachtig feedbacksignaal voor LH en FSH.
• Emotionele labiliteit: stemmingswisselingen worden beschreven in observationele onderzoeken, hoewel vooral de bijdrage van oestrogenen moeilijk te isoleren is.

Het is belangrijk dat gynaecomastie zich niet alleen tijdens het gebruik kan ontwikkelen, maar ook na de voltooiing ervan: wanneer de androgene invloed verdwijnt en het eigen testosteron nog niet is hersteld, verschuift de balans van hormonen opnieuw ten gunste van oestrogenen.

Waarom dit een gezondheidsprobleem is

De oestrogene effecten van metandienone worden vaak gezien als een puur esthetisch probleem dat door andere medicijnen kan worden 'verdekt'. De redactie benadrukt: onafhankelijke interventie in het aromatasesysteem is een bijkomend farmacologisch risico, geen oplossing voor het probleem. Aromataseremmers en oestrogeenreceptormodulatoren hebben hun eigen bijwerkingen en zijn voorgeschreven medicijnen.

Overmatige oestrogeenonderdrukking bij mannen is ook schadelijk: estradiol is nodig voor de botsterkte, een normaal lipidenprofiel, het libido en de erectiele functie. Daarom eindigt het 'in evenwicht brengen' van hormonen zonder een arts vaak in de andere richting.

Vochtretentie en hypertensie worden toegevoegd aan de andere cardiovasculaire risico's van 17α-gealkyleerde steroïden, vooral de dramatische verlaging van HDL. In de wetenschappelijke verklaring van de Endocrine Society (Pope et al., 2014) worden cardiovasculaire complicaties genoemd als een van de ernstigste gevolgen van niet-medisch gebruik van anabole steroïden.

Ten slotte staat Metandienon op de verboden lijst van het WADA (Klasse S1, Anabole stoffen) en heeft het in de meeste landen geen geregistreerde medische indicaties. Geneesmiddelen uit de illegale markt hebben vaak de verkeerde dosering of onzuiverheden, waardoor de voorspelling van oestrogene reacties nog minder voorspelbaar wordt.

Redactionele conclusies

De oestrogene activiteit van metandienone is te danken aan het feit dat het een substraat is van aromatase en wordt omgezet in 17α-methylestradiol, een stabiel en krachtig oestrogeen. Dat is de reden waarom gynaecomastie, oedeem en verhoogde druk typische manifestaties zijn, en geen zeldzame uitzonderingen.

De progestagene activiteit van dit molecuul is volgens de beschikbare gegevens onbeduidend en speelt geen leidende rol. Beweringen die het tegendeel beweren, worden niet ondersteund door klinische onderzoeken.

Eventuele manifestaties zoals gevoelige borsten, zwellingen of drukpieken zijn een reden om een ​​arts te raadplegen en niet op forums naar "oplossingen" te zoeken.

We adviseren u ook onze materialen te lezen over de hepatotoxiciteit van metandienone, over het effect van het medicijn op uw eigen testosteronproductie en over welke tests moeten worden gecontroleerd.

Lijst met gebruikte literatuur

1. Kicman AT. Pharmacology of anabolic steroids. Br J Pharmacol. 2008;154(3):502–521.
2. Pope HG Jr, Wood RI, Rogol A, et al. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev. 2014;35(3):341–375.
3. Schänzer W. Metabolism of anabolic androgenic steroids. Clin Chem. 1996;42(7):1001–1020.
4. Hartgens F, Kuipers H. Effects of androgenic-anabolic steroids in athletes. Sports Med. 2004;34(8):513–554.
5. Braunstein GD. Gynecomastia. N Engl J Med. 2007;357(12):1229–1237.
6. World Anti-Doping Agency. The World Anti-Doping Code: International Standard — Prohibited List. Montreal: WADA; актуальна редакція.